Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Cancro de colon, un problema de saúde pública

É a enfermidade oncolóxica máis frecuente entre os cidadáns europeos
Por Clara Bassi 1 de Abril de 2011
Img gente a trabajar
Imagen: kozumel

O cancro colorrectal é unha enfermidade moi frecuente e a segunda causa de morte por carcinoma en España. Calcúlase que un 5% dos homes e un 3% das mulleres desenvólveno antes dos 74 anos. Os programas de detección precoz permiten diagnosticalo a tempo para aumentar as posibilidades de curalo e evitar a morte por esta causa. Pero a pesar destes datos, os programas de cribado aínda non se estenderon de forma universal.

En España, cada ano diagnostícanse máis de 25.000 casos novos de cancro colorrectal, a segunda causa de morte por enfermidade oncolóxica. A taxa de incidencia (ou desenvolvemento de novos casos) supera os 60 diagnósticos por 100.000 habitantes e ano, segundo indica Modesto José Varas, especialista en Aparello Dixestivo da CIMA (Centro Internacional de Medicamento Avanzado), do Centro Médico Teknon e do Hospital Universitario Val de Hebrón, con motivo do Día mundial contra o cancro de colon.

Esta xornada de información e sensibilización sobre esta patoloxía organízase cada 31 de marzo. O impacto da enfermidade na poboación europea xustifica este tipo de iniciativas. Calcúlase que o 5% dos homes e o 3% das mulleres desenvolverán un carcinoma colorrectal antes de cumprir 74 anos. Por iso, a Unión Europea (UE) recomendou a todos os Estados membros a implantación de programas de cribado entre os cidadáns de 50 a 74 anos. A pesar da frecuencia no diagnóstico, na actualidade, non se chega a detectalo de maneira precoz “porque non hai unha técnica universal para toda a poboación”, explica Varas. En 2010 diagnosticouse, sobre todo, debido ao desenvolvemento de síntomas que obrigaron ao paciente a acudir ao médico.

Os sinais de alarma principais son a presenza de sangue nas feces e un cambio no ritmo intestinal

Entre os sinais de alarma principais figuran a presenza de sangue nas feces (rectorragia) e o cambio no ritmo intestinal habitual. A perda de sangue pode pasar inadvertida e provocar anemia ou alarmar ao afectado cando o percibe. Na súa maioría, o sangrado ocorre porque se desenvolven hemorroides, pero aínda así, ante unha rectorragia, sempre debe consultarse a un especialista.

Test de sangue oculto en feces

Varas explica que “no noso país implementáronse algúns programas cunha técnica relativamente fácil e pouco custosa no aspecto económico: a detección de sangue oculto en feces, dirixida a homes e mulleres de entre 50 e 69 anos”. Pero este procedemento relaciónase cun elevado número de falsos positivos, é dicir, falsas alarmas de posibles casos de cancro de colon.

Estas noticias poden xerar ansiedade en quen reciben este diagnóstico de sospeita, ata que se lles somete a unha proba que o confirme ou o descarte. É a mesma situación que experimentan as mulleres que participan nun programa de cribado de cancro de mama. No de colon, a detección do sangue oculto en feces é o método universal para pensar no seu posible desenvolvemento. Se a proba é positiva, proponse ao paciente a realización dunha colonoscopia con biopsia e/ou polipectomía (extracción de pólipo, tumor de forma pediculada) cando procede.

Alemaña é o único país da UE onde se efectúan colonoscopias cada dez anos aos individuos maiores de 55. A colonoscopia total con sedación e a extracción dun pólipo no colon ou no recto, cando é necesario, pode curar máis do 10% dos casos se a tumoración benigna transformouse en maligna. “A maioría dos carcinomas colorrectais desenvólvense a partir de pólipos, que son moi frecuentes, aínda que só o 3% evoluciona a enfermidade oncolóxica. O tempo medio necesario para completar esta transformación supera o dez anos”, detalla Varas.

En España, algunhas comunidades autónomas xa contan cun programa de cribado. Este consiste na práctica dun test de sangue oculto en feces e, en caso de ser necesario, outra exploración que confirme o diagnóstico ou o descarte. Segundo a Estratexia Contra o Cancro do Sistema Nacional de Saúde (SNS), está previsto que estes programas se estendan a todo o SNS, é dicir, a todas as comunidades autónomas. Varas lembra que “o obxectivo principal é a redución da taxa de mortalidade, mediante o diagnostico en fases máis precoces”.

CALIDADE DE VIDA E MORTALIDADE

A taxa de mortalidade dos afectados diminuíu nos últimos anos. A súa taxa de supervivencia, ao cinco anos, rolda o 50%. Con todo, cando se diagnostica na fase I (ou fase inicial), esta ascende ao 90%, igual que ocorre no cancro de mama, expón Modesto José Varas. “Esta enfermidade diagnostícase de maneira prematura, aínda que non tanto como quixésemos para lograr unha curación completa”, engade.

O 60% dos casos de carcinoma colorrectal son esporádicos, non familiares e afectan a individuos maiores de 50 anos (de aí a importancia da prevención, xa que calquera persoa pode desenvolvelo). O 30% dos casos son familiares, o que significa que o afectado ten algún antecedente na súa familia. Por último, a forma hereditaria supón menos do 10% dos casos, unha minoría. Para a súa detección, realízanse análises xenéticas de diagnóstico, especifica Varas.

Unha vez detectado, realízase unha endoscopia ou unha ecografía endoscópica, que avalía o grao de infiltración tumoral (estadio) para establecer un tratamento individualizado e mellorar os resultados. A ecografía efectúase ben no mesmo acto endoscópico (colonoscopia) con “minisondas” ou nunha segunda exploración, con equipos máis sofisticados. Despois, trátase con radioterapia, quimioterapia e cirurxía personalizada, en función do estadio da enfermidade. Outros tratamentos, como os anticorpos monoclonales, aínda se achan en fase de investigación. Avances médicos diagnósticos e terapéuticos como os descritos propiciaron a diminución dos falecementos e o aumento da taxa de supervivencia. En paralelo a isto, rexistrouse unha mellora da calidade de vida, xa que cada vez menos pacientes teñen que someterse a unha colostomía, que implica unha abertura que se efectúa para permitir a saída das feces.